Indtroduction to Relational Database Management System
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เคा เคชเคฐिเคเคฏ
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกाเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (DBMS) เคนिंเคฆी เคจोเค्เคธ เคกाเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เค्เคฏा เคนै? เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคी เคตिเคถेเคทเคคाเคँ, เคกेเคाเคฌेเคธ เคा เคเคชเคฏोเค เคเคตं เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคช्เคฐเคฏोเค เคिเค เคा เคฐเคน เคกेเคाเคฌेเคธ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคी เคाเคจเคाเคฐी เคฎें เคธเคนाเคฏเค เคนोंเคे। เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคนिंเคฆी เคจोเค्เคธ เคตिเคญिเคจ्เคจ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคोเคฐ्เคธ เคैเคธे DCA, BCA, PGDCA, ITI-COPA เคे เคाเคค्เคฐों เคเคตं เคช्เคฐเคคिเคฏोเคी เคชเคฐीเค्เคทाเคं เคी เคคैเคฏाเคฐी เคे เคฒिเค เคฌเคนुเคค เคเคชเคฏोเคी เคนैं।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เคा เคชเคฐिเคเคฏ || Indtroduction to Relational Database Management System
- 1 เคกेเคा เค्เคฏा เคนै? || What is Data?
- 2 เคกेเคाเคฌेเคธ เค्เคฏा เคนै? || What is a Database?
- 3 เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เค्เคฏा เคนै? || What is Database Management System ?
- 4 เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ || Relational Database Management System ?
- 5 DBMS เคเคตं RDBMS เคฎें เค ंเคคเคฐ || Difference between DBMS and RDBMS
- 6 เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคी เคตिเคถेเคทเคคाเคँ || Characteristics of Relational Database Management System
- 7 เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा || Users of Relational Database Management System
- 8 เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ || Relational Database Management System Software
- 9 เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เค เคจुเคช्เคฐเคฏोเค || Applications of Relational Database Management System
เคกेเคा เค्เคฏा เคนै? || What is Data?
'เคกेเคा' (Data) เคถเคฌ्เคฆ เคी เคเคค्เคชเคค्เคคि 'เคกेเคเคฎ' (Datum) เคถเคฌ्เคฆ เคธे เคนुเค เคนै เคिเคธเคा เค
เคฐ्เคฅ เคนै 'เคธूเคเคจा เคा เคเค เคुเคเคก़ा'। เคฏเคน เคกेเคเคฎ เคถเคฌ्เคฆ เคा เคฌเคนुเคตเคเคจ เคนै।
เคกेเคा (Data) เคธूเคเคจा (Information) เคी เคเค เคตिเคถिเคท्เค เคोเคी เคเคाเค เคนै। เคเคธเคा เคเคชเคฏोเค เคेเค्เคธ्เค, เคจंเคฌเคฐ, เคเคฎेเค, เคเคกिเคฏो, เคตीเคกिเคฏो เคเคฆि เคैเคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคฐूเคชों เคฎें เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै। เคกेเคा (Data) เคฐॉ (Raw) เคซैเค्เค เคเคตं เคซिเคเคฐ เคนोเคคे เคนैं เคिเคธเคธे เคเคจเคซाเคฐ्เคฎेเคถเคจ / เคธूเคเคจा เคช्เคฐाเคช्เคค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคช्เคฐोเคธेเคธ เคเคฐเคจे เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคคी เคนै।
เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคกेเคा เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฆ्เคตाเคฐा เคช्เคฐोเคธेเคธ เค
เคฅเคตा เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคฎें เคธ्เคोเคฐ เคाเคจเคाเคฐी เคนै। เคฏเคน เคाเคจเคाเคฐी เคेเค्เคธ्เค เคกॉเค्เคฏूเคฎेंเค, เคเคฎेเค, เคเคกिเคฏो เค्เคฒिเคช, เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคฏा เค
เคจ्เคฏ เคช्เคฐเคाเคฐ เคे เคกेเคा เคे เคฐूเคช เคฎें เคนो เคธเคเคคी เคนै।
เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคธंเคฆเคฐ्เคญ เคฎें เคกेเคा เคเคจ เคธเคญी เคตเคธ्เคคुเคं เคो เคธंเคฆเคฐ्เคญिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคो เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें เคธंเค्เคฐเคนीเคค (Store) เคนैं। เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें เคกेเคा เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคกेเคाเคฌेเคธ เคेเคฌเคฒ เคฎें เคธंเค्เคฐเคนीเคค (Store) เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคเคฆाเคนเคฐเคฃ เคे เคฒिเค เคเคเคीเคเค เคे เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें, เคाเคค्เคฐों เคी เคाเคจเคाเคฐी เคเค เคेเคฌเคฒ เคฎें เคธ्เคोเคฐ เคी เคा เคธเคเคคी เคนै। เคเคธ เคेเคฌเคฒ เคฎें เคจिเคฎ्เคจเคฒिเคिเคค เคॉเคฒเคฎ เคนो เคธเคเคคे เคนैं:
| Roll_Number | Name | Trade | Date_of_Birth |
|---|---|---|---|
| 44158 | NEERAJ | FITTER | 10/02/2007 |
เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคाเคค्เคฐ เคे เคฒिเค เคเค เคฐो เคนोเคी, เคिเคธเคฎें เคเคธเคी เคाเคจเคाเคฐी เคเคจ เคॉเคฒเคฎों เคฎें เคธ्เคोเคฐ เคी เคाเคเคी।
เคกेเคाเคฌेเคธ เค्เคฏा เคนै? || What is a Database?
เคกेเคाเคฌेเคธ เคธंเคฌंเคงिเคค เคกेเคा เคा เคเค เคธंเค्เคฐเคน เคนै เคो เคเค เคจिเคถ्เคिเคค เคाเคฐ्เคฏ เคे เคฒिเค เคกेเคा เคो เคตिเคญिเคจ्เคจ เคช्เคฐเคाเคฐ เคธे เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคกिเค़ाเคเคจ เคिเคฏा เคเคฏा เคนै।
เคกेเคाเคฌेเคธ เคกेเคा เคा เคธंเค्เคฐเคน เคนै เคिเคธे เคเคธाเคจी เคธे เคเค्เคธेเคธ เคเคฐ เคฎैเคจेเค เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै। เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें เคกेเคा เคो เคेเคฌเคฒ, เคฐो เคเคตं เคॉเคฒเคฎ เคฎें เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคिเคธเคธे เคเคตเคถ्เคฏเค เคाเคจเคाเคฐी เคขूंเคขเคจा เคเคธाเคจ เคนो เคธเคे।
เคกेเคाเคฌेเคธ (Database) เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคกेเคा เคा เคเค เคธंเคเค िเคค เคธंเค्เคฐเคน (Oraganized Collection) เคนै, เคिเคธे เคเคฎเคคौเคฐ เคชเคฐ เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคธिเคธ्เคเคฎ เคฎें เคเคฒेเค्เค्เคฐॉเคจिเค เคฐूเคช เคธे เคธंเค्เคฐเคนीเคค (Store) เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคเค เคกेเคाเคฌेเคธ เคो เคเคฎเคคौเคฐ เคชเคฐ เคเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฆ्เคตाเคฐा เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เค्เคฏा เคนै? || What is Database Management System?
เคिเคธी เคญी เคกेเคाเคฌेเคธ เคा เคฎैเคจेเคเคฎेंเค, เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฆ्เคตाเคฐा เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคเคฐ เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคฌीเค เคเค เคंเคเคฐเคซ़ेเคธ เคे เคฐूเคช เคฎें เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐเคคा เคนै। DBMS เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคो เคเคจเคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคे เค
เคจुเคธाเคฐ เค
เคชเคจा เคกेเคाเคฌेเคธ เคฌเคจाเคจे เคी เค
เคจुเคฎเคคि เคฆेเคคा เคนै, เคธाเคฅ เคนी เคกेเคा, เคกेเคाเคฌेเคธ เคंเคเคจ เคเคฐ เคกेเคाเคฌेเคธ เคธ्เคीเคฎा เคा เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ (Management) เคเคฐเคคा เคนै।
เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (DBMS) เคฎें เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคเคฐ เค
เคจ्เคฏ เคเคช्เคฒिเคेเคถเคจ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคถाเคฎिเคฒ เคนैं। เคฏเคน เคกेเคा เคเคฐ เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคเคช्เคฒिเคेเคถเคจ เคे เคฌीเค เคเค เคंเคเคฐเคซेเคธ เคช्เคฐเคฆाเคจ เคเคฐเคคा เคนै। เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคो เคกेเคा เคो เคธ्เคोเคฐ เคเคฐเคจे เคเคตं เคชुเคจเคฐ्เคช्เคฐाเคช्เคค เคเคฐเคจे เคे เคธाเคฅ เคธाเคฅ เคกेเคा เคो เคเค्เคธेเคธ, เคฎैเคจेเค, เคฎॉเคกिเคซाเค, เค
เคชเคกेเค, เคเคตं เคเคฃ्เค्เคฐोเคฒ เคเคฐเคจे เคी เคธुเคตिเคงा เคฆेเคคा เคนै।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เค्เคฏा เคนै? || What is Relational Database Management System
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ (Relational) เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎॉเคกเคฒ เคธเคฌเคธे เค
เคงिเค เคเคธ्เคคेเคฎाเคฒ เคिเคฏा เคाเคจे เคตाเคฒा เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎॉเคกเคฒ เคนै। เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎॉเคกเคฒ เคเค เคช्เคฐเคाเคฐ เคा เคกेเคाเคฌेเคธ เคนै เคो เคฒॉเคिเคเคฒ เคเคจेเค्เคेเคก เคेเคฌเคฒ เคฎें เคाเคจเคाเคฐी เคธंเค्เคฐเคนीเคค เคเคฐเคคा เคนै। เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคेเคฌเคฒ เคฎें เคเค เคนी เคตिเคทเคฏ เคธे เคธंเคฌंเคงिเคค เคाเคจเคाเคฐी เคนोเคคी เคนै।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ (Relational) เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เค
เคตเคงाเคฐเคฃा (Concept) เคฎूเคฒ เคฐूเคช เคธे 1970 เคฎें เคกॉ. เคเคกเคเคฐ เคเคซ เคोเคก (E.F.Codd) เคฆ्เคตाเคฐा เคฌเคจाเค เคเค เคฅी।
RDBMS เคฏाเคจी "เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ" เคเค เคเคธा เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคธिเคธ्เคเคฎ เคนै เคो เคกेเคा เคो เคेเคฌเคฒ्เคธ เคे เคฐूเคช เคฎें เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคเคฐ เคช्เคฐเคฌंเคงिเคค เคเคฐเคคा เคนै। เคเคธเคฎें เคกेเคा เคो เคชंเค्เคคिเคฏों (Row) เคเคตं เคธ्เคคंเคญों (Columns) เคฎें เคธंเค्เคฐเคนीเคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै, เคเคฐ เคเคจ เคेเคฌเคฒ्เคธ เคे เคฌीเค เคธंเคฌंเคง (เคฐिเคฒेเคถเคจ) เคธ्เคฅाเคชिเคค เคिเค เคाเคคे เคนैं। เคฏเคน เคกेเคा เคो เคुเคถเคฒเคคाเคชूเคฐ्เคตเค เคธ्เคोเคฐ เคเคฐเคจे, เคฐिเค्เคฐीเคต เคเคฐเคจे, เค
เคชเคกेเค เคเคฐเคจे เคเคฐ เคฎैเคจेเค เคเคฐเคจे เคฎें เคฎเคฆเคฆ เคเคฐเคคा เคนै।
DBMS เคเคตं RDBMS เคฎें เค ंเคคเคฐ || Difference between DBMS and RDBMS
DBMS (เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ) เคเคฐ RDBMS (เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ) เคे เคฌीเค เคจिเคฎ्เคจ เค
ंเคคเคฐ เคนै:
↪ เคกेเคा เคธंเค्เคฐเคนเคฃ (Data Storage):
o DBMS เคกेเคा เคो เคซाเคเคฒों เคฎें เคธ्เคोเคฐ เคเคฐเคคा เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคกेเคा เคो เคेเคฌเคฒ्เคธ เคฎें เคธ्เคोเคฐ เคเคฐเคคा เคนै।
o DBMS เคฎें เคกेเคा เคे เคฌीเค เคธंเคฌंเคงों เคा เคนोเคจा เคเคตเคถ्เคฏเค เคจเคนीं เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคฎें เคेเคฌเคฒ्เคธ เคे เคฌीเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคถिเคช เคฌเคจाเค เคाเคคे เคนैं।
↪ เคกेเคा เคเค्เคธेเคธ (Data Access):
o DBMS เคฎें เคกेเคा เคो เคต्เคฏเค्เคคिเคเคค เคฐूเคช เคธे เคเค्เคธेเคธ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคฎें เคกेเคा เคो SQL (เคธ्เค्เคฐเค्เคเคฐ्เคก เค्เคตेเคฐी เคฒैंเค्เคตेเค) เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคे เคเค्เคธेเคธ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
o DBMS เคฎें เคกेเคा เคो เคเค्เคธेเคธ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคोเค เคจिเคถ्เคिเคค เคธ्เค्เคฐเค्เคเคฐ เคจเคนीं เคนोเคคा เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคฎें เคกेเคा เคो เคเคธाเคจी เคธे เคซ़िเคฒ्เคเคฐ, เคธॉเคฐ्เค เคเคฐ เคोเคก़ा เคा เคธเคเคคा เคนै।
↪ เคฐिเคฒेเคถเคจเคถिเคช (Relationships): :
o DBMS เคฎें เคกेเคा เคे เคฌीเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคถिเคช เคฌเคจाเคจे เคी เคธुเคตिเคงा เคเคฎ เคนोเคคी เคนै เคฏा เคจเคนीं เคนोเคคी เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคฎें เคช्เคฐाเคเคฎเคฐी เคी (Primary Key) เคเคฐ เคซॉเคฐेเคจ เคी (Foreign Key) เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคे เคेเคฌเคฒ्เคธ เคे เคฌीเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคถिเคช เคฌเคจाเค เคाเคคे เคนैं।
↪ เคกेเคा เคंเคीเค्เคฐिเคी (Data Integrity) :
o DBMS เคฎें เคกेเคा เคंเคीเค्เคฐिเคी (Data Integrity), เคเคฎ (Low) เคนोเคคी เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคฎें เคเค्เค (High) เคนोเคคी เคนै।
↪ เคเคฆाเคนเคฐเคฃ (Examples):
o DBMS เคฎें เคซाเคเคฒ เคธिเคธ्เคเคฎ, XML, เคจेเคตिเคेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคฐूเคช เคฎें เคช्เคฐเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคเคฌเคि RDBMS เคฎें MySQL, Oracle, SQL Server, PostgreSQL เคเคฆि เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ, DBMS เคी เคคुเคฒเคจा เคฎें เค
เคงिเค เคถเค्เคคिเคถाเคฒी เคนै। เคฏเคน เคฌเคก़े เคกेเคाเคธेเค เคो เคช्เคฐเคฌंเคงिเคค เคเคฐเคจे, เคกेเคा เคी เค
เคंเคกเคคा เคเคฐ เคธुเคฐเค्เคทा เคธुเคจिเคถ्เคिเคค เคเคฐเคจे, เคเคฐ เคฎเคฒ्เคीเคชเคฒ เคฏूเคเคฐ्เคธ เคो เคธเคชोเคฐ्เค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคฌेเคนเคคเคฐ เคนै। เคเคธเคฒिเค, เค
เคงिเคांเคถ เคเคงुเคจिเค เค
เคจुเคช्เคฐเคฏोเคों เคฎें RDBMS เคा เคเคชเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคเคฌเคि DBMS เคा เคเคชเคฏोเค เคोเคे เคเคฐ เคธเคฐเคฒ เคกेเคाเคธेเค เคे เคฒिเค เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै, เคเคนाँ เคเคिเคฒ เคฐिเคฒेเคถเคจเคถिเคช เคเคฐ เคฎเคฒ्เคीเคชเคฒ เคฏूเคเคฐ्เคธ เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคจเคนीं เคนोเคคी เคนै।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคी เคตिเคถेเคทเคคाเคँ || Characteristics of Relational Database Management System
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคी เคช्เคฐเคฎुเค เคตिเคถेเคทเคคाเคँ เคจिเคฎ्เคจाเคจुเคธाเคฐ เคนैं:
เคกेเคा เคฐिเคกเคจเคกेเคจ्เคธी เคो เคเคฃ्เค्เคฐोเคฒ เคเคฐเคจा | Control Data Redundancy
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคกेเคा เคी เคกुเคช्เคฒीเคेเค เคเคจ्เค्เคฐी เคเค เคฌเฅी เคธเคฎเคธ्เคฏा เคชैเคฆा เคเคฐ เคธเคเคคी เคนै। RDBMS เคกेเคा เคो เคेเคฌเคฒ्เคธ เคฎें เคต्เคฏเคตเคธ्เคฅिเคค เคเคฐเคคा เคนै, เคเคฐ เคेเคฌเคฒ्เคธ เคे เคฌीเค เคธंเคฌंเคง เคฌเคจाเคคा เคนै। เคเคธเคธे เคกेเคा เคी เคธ्เคฅिเคฐเคคा เคเคฐ เคธเคीเคเคคा เคธुเคจिเคถ्เคिเคค เคนोเคคी เคนै।
เคช्เคฐाเคเคฎเคฐी เคी (Primary Key) เคเคฐ เคซॉเคฐेเคจ เคी (Foreign Key) เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคे เคกेเคा เคी เคกुเคช्เคฒीเคेเคธी เคो เคเคฎ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै, เคिเคธเคธे เคเคฒเคค เคกेเคा เคกाเคฒเคจे เคी เคธंเคญाเคตเคจा เคเคฎ เคนो เคाเคคी เคนै।
เคกेเคा เคถेเคฏเคฐिंเค | Data Sharing
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคกेเคा เคถेเคฏเคฐिंเค เคेเคตเคฒ เค
เคงिเคृเคค เคฏूเคเคฐ (Authorized User) เคे เคฆ्เคตाเคฐा เคी เคाเคคी เคนै เคिเคธे เคกाเคा เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคเคฐ เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคเคฐ เคกाเคा เคो เคเค्เคธेเคธ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคฏूเคเคฐ / เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคो เค
เคงिเคाเคฐ เคฆेเคคा เคนै।
RDBMS เคกेเคा เคถेเคฏเคฐिंเค เคो เคเคธाเคจ เคฌเคจाเคคा เคนै, เคिเคธเคธे เคตिเคญिเคจ्เคจ เค
เคจुเคช्เคฐเคฏोเคों เคเคฐ เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคे เคฌीเค เคกेเคा เคो เคธाเคा เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
เคกेเคा เคंเคธिเคธ्เคेंเคธी | Data Consistency
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคกेเคा เคंเคธिเคธ्เคेंเคธी เคे เคฆ्เคตाเคฐा เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें เคเค เคนी เคช्เคฐเคाเคฐ เคे เคกाเคा เคो เคฌाเคฐ-เคฌाเคฐ เคเคฎा เคนोเคจे เคธे เคฐोเคा เคा เคธเคเคคा เคนै।
RDBMS เค्เคฐांเคैเค्เคถเคจ (Transaction) เคा เคธเคฎเคฐ्เคฅเคจ เคเคฐเคคा เคนै, เคिเคธเคธे เคกेเคा เคฎें เคฌเคฆเคฒाเคต เคฏा เคคो เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธे เคนोเคคे เคนैं เคฏा เคฌिเคฒ्เคुเคฒ เคจเคนीं เคนोเคคे เคนैं। เคเคธเคธे เคกेเคा เคी เคธ्เคฅिเคฐเคคा เคฌเคจी เคฐเคนเคคी เคนै।
เคกेเคा เคो เค
เคชเคกेเค เคเคฐเคจे เคे เคฌाเคฆ, เคธเคญी เคเคเคน เคกेเคा เคเค เคैเคธा เคนी เคฆिเคाเค เคฆेเคคा เคนै।
เคกेเคा เคंเคीเค्เคฐेเคถเคจ | Data Integration
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคกेเคा เคेเคฌเคฒ เคे เคฐूเคช เคฎें เคนोเคคा เคนै เคเคฐ เคเค เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎें เคเค เคธे เค
เคงिเค เคेเคฌเคฒ เคนोเคคी เคนै। เคเคจ เคธเคญी เคेเคฌเคฒ्เคธ เคे เคฌीเค เคฎें เคฐिเคฒेเคถเคจ เคฌเคจा เคเคฐ เคกाเคा เคो เคช्เคฐाเคช्เคค เคเคฐเคจा เคเคฐ เค
เคชเคกेเค เคเคฐเคจा เคเคธाเคจ เคนो เคाเคคा เคนै।
เคกेเคा เคธिเค्เคฏूเคฐिเคी | Data Security
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคกेเคा เคो เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธे เคกेเคा เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคเคฐ เคे เคฆ्เคตाเคฐा เคเคฃ्เค्เคฐोเคฒ เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคเคธเคฎें เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคเคฐ เคนी เคฏเคน เคธुเคจिเคถ्เคिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคि เคฏूเคเคฐ เคो เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคिเคธ เคชाเคฐ्เค เคชเคฐ เคเค्เคธेเคธ เคฆेเคจा เคนै। เคเคธเคธे เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เคธिเค्เคฏोเคฐिเคी เคฌเฅ เคाเคคी เคนै। เคกेเคाเคฌेเคธ เคธिเคธ्เคเคฎ เคे เคธเคญी เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคे เคชाเคธ เค
เคฒเค เค
เคฒเค เคกाเคा เคเค्เคธेเคธिंเค เคे เค
เคงिเคाเคฐ เคฆिเค เคा เคธเคเคคे เคนैं।
RDBMS เคตिเคญिเคจ्เคจ เคธुเคฐเค्เคทा เคธुเคตिเคงाเคँ เคช्เคฐเคฆाเคจ เคเคฐเคคा เคนै, เคैเคธे เคि เคเค्เคธेเคธ เคंเค्เคฐोเคฒ (Access Control), เคिเคธเคธे เคेเคตเคฒ เค
เคงिเคृเคค เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคนी เคกेเคा เคคเค เคชเคนुँเค เคธเคเคคे เคนैं।
เคกेเคा เคเคจ्เค्เคฐिเคช्เคถเคจ (Data Encryption) เคเคฐ เค
เคจ्เคฏ เคธुเคฐเค्เคทा เคเคชाเคฏों เคธे เคกेเคा เคो เค
เคจเคงिเคृเคค เคชเคนुँเค เคธे เคฌเคाเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
เคกेเคा เคฐिเคเคตเคฐी | Data Recovery
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคกेเคा เคฌैเคเค
เคช เคเคฐ เคกेเคा เคฐिเคเคตเคฐी เคे เคฆ्เคตाเคฐा เคกेเคा เคो เคฐिเคเคตเคฐ เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै। เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เคฎें เคกेเคा เคा เคฌैเคเค
เคช เคฒेเคจे เคเคฐ เคฐिเคเคตเคฐी เคเคฐเคจे เคी เคธुเคตिเคงा เคช्เคฐเคฆाเคจ เคเคฐเคคा เคนै।
เคกेเคा เคो เคाเคจे เคी เคธ्เคฅिเคคि เคฎें, เคกेเคा เคो เคเคธाเคจी เคธे เคฐिเคเคตเคฐ เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
ACID เคช्เคฐोเคชเคฐ्เคी | ACID Properties
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เคช्เคฐเคฎुเค ACID เคช्เคฐोเคชเคฐ्เคी เคे เค
ंเคคเคฐ्เคเคค เคกेเคा เคเค्เคฏूเคฐेเคธी, เคกेเคा เคเคฎ्เคชเคฒीเคเคจेเคธ, เคกेเคा เคเคเคธोเคฒेเคถเคจ เคเคตं เคกेเคा เคก्เคฏूเคฐेเคฌिเคฒिเคी เคो เคชूเคฐा เคเคฐเคคा เคนै। ACID (Accuracy, Completeness, Isolation, and Durability) เคช्เคฐोเคชเคฐ्เคी เคฎें เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคฎें เคฏเคน เคธुเคจिเคถ्เคिเคค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคि เคกिเคฒीเค, เคंเคธเคฐ्เค เคเคฐ เค
เคชเคกेเค เคैเคธे เค्เคฐांเคेเค्เคถเคจ เคเคฐเคคे เคธเคฎเคฏ เคกेเคा เคा เคตाเคธ्เคคเคตिเค เคเคฆ्เคฆेเคถ्เคฏ เฅเคค्เคฎ เคจเคนीं เคนोเคจा เคाเคนिเค।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा || Users of Relational Database Management System
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคฎें เคฎुเค्เคฏ เคฐूเคช เคธे เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคตिเคญिเคจ्เคจ เคฒेเคตเคฒ เคชเคฐ เคाเคฐ्เคฏ เคเคฐเคจे เคตाเคฒे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा เคนोเคคे เคนैं। เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคी เคตिเคญिเคจ्เคจ เคถ्เคฐेเคฃिเคฏां เคจिเคฎ्เคจ เคนैं:
เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा (Enduser)
เค ंเคคिเคฎ เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा (Enduser) เคตे เคฒोเค เคนोเคคे เคนैं เคो เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคो เคเค्เคธेเคธ เคเคฐเคे เคเคจเคซाเคฐ्เคฎेเคถเคจ เคช्เคฐाเคช्เคค เคเคฐเคคे เคนैं। เคเคฆाเคนเคฐเคฃ เคे เคฒिเค, เคฐेเคฒเคตे เคे เคिเคเค เคฌुเคिंเค เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคा, เคฌैंเค / เคเคซिเคธ เคฎें เค्เคฒเคฐ्เค, เคเคฆि เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคे เคฆिเค เคเค เคाเคฐ्เคฏ เคो เคชूเคฐा เคเคฐเคคे เคนैं। เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคाเคจเคाเคฐिเคฏों เคो เคธเคฎเคฏ เคธเคฎเคฏ เคชเคฐ เค เคชเคกेเค เคा เคाเคฐ्เคฏ เคญी เคเคจเคे เคฆ्เคตाเคฐा เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคเคช्เคฒिเคेเคถเคจ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎเคฐ (Application Programmer)
เคเคช्เคฒिเคेเคถเคจ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎเคฐ เคฌैเค เคंเคก เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎเคฐ เคนैं เคो เคกेเคाเคฌेเคธ เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคเคช्เคฒिเคेเคถเคจ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคคैเคฏाเคฐ เคเคฐเคคे เคนैं। เคฏे เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎ เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎिंเค เคญाเคทाเคं เคैเคธे เคตिเคुเค เคฒ เคฌेเคธिเค, เคกेเคตเคฒเคชเคฐ, เคธी, เคซोเคฐเค्เคฐाเคจ, เคोเคฌोเคฒ เคเคฆि เคฎें เคคैเคฏाเคฐ เคिเค เคा เคธเคเคคे เคนैं।
เคกाเคाเคฌेเคธ เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคเคฐ (Database Administrator)
เคกाเคाเคฌेเคธ เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคเคฐ เคชूเคฐे เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคे เคฒिเค เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคนोเคคा เคนै, เคฏเคน เคเค เคต्เคฏเค्เคคि เค
เคฅเคตा เคीเคฎ เคนो เคธเคเคคी เคนै। เคเคธे เคกेเคाเคฌेเคธ เคเคกเคฎिเคจ เคฏा เคกीเคฌीเค (DBA) เคเคนा เคाเคคा เคนै।
เคกेเคाเคฌेเคธ เคเคกเคฎिเคจिเคธ्เค्เคฐेเคเคฐ (DBA) เคเค เคต्เคฏเค्เคคि / เคीเคฎ เคนै เคो เคกेเคाเคฌेเคธ เคธ्เคीเคฎा เคो เคชเคฐिเคญाเคทिเคค เคเคฐเคคा เคนै เคเคฐ เคกेเคाเคฌेเคธ เคे 3 เคธ्เคคเคฐों เคो เคญी เคจिเคฏंเคค्เคฐिเคค เคเคฐเคคा เคนै।
เคกीเคฌीเค เคกेเคा เคฌेเคธ เคो เคธुเคฐเค्เคทा เคช्เคฐเคฆाเคจ เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคญी เคिเคฎ्เคฎेเคฆाเคฐ เคนै เคเคฐ เคตเคน เคेเคตเคฒ เค
เคงिเคृเคค เคเคชเคฏोเคเคเคฐ्เคคाเคं เคो เคกेเคा เคฌेเคธ เคคเค เคชเคนुंเคเคจे / เคธंเคถोเคงिเคค เคเคฐเคจे เคी เค
เคจुเคฎเคคि เคฆेเคคा เคนै।
เคกीเคฌीเค เคฐिเคเคตเคฐी เคเคฐ เคฌैเค เค
เคช เคी เคจिเคเคฐाเคจी เคญी เคเคฐเคคा เคนै เคเคฐ เคคเคเคจीเคी เคธเคนाเคฏเคคा เคช्เคฐเคฆाเคจ เคเคฐเคคा เคนै।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ || Relational Database Management System Software
เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคเค เคธाเคฐे เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ เคช्เคฐเคฏोเค เคฎें เคฒाเค เคा เคฐเคนे เคนैं, เคिเคจเคฎें เคธे เคुเค เคจिเคฎ्เคจ เคนैं :
• เคฎाเค เคเคธเค्เคฏूเคเคฒ (MySQL)
• เคฎाเคเค्เคฐोเคธॉเคซ्เค เคเค्เคธेเคธ (Microsoft Access)
• เคเคฐेเคเคฒ (Oracle )
• เคชोเคธ्เคเค्เคฐे เคเคธเค्เคฏूเคเคฒ (PostgreSQL)
• เคเคธเค्เคฏू เคฒाเคเค (SQLite)
• เคเคเคฌीเคเคฎ เคกीเคฌी2 (IBM-DB2)
• เคฎाเคเค्เคฐोเคธॉเคซ्เค เคเคธเค्เคฏूเคเคฒ เคธเคฐ्เคตเคฐ (Microsoft SQL Server)
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เค เคจुเคช्เคฐเคฏोเค || Applications of Relational Database Management System
เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (DBMS) เคे เคตिเคाเคธ เคे เคाเคฐเคฃ เคเค เคฒเคเคญเค เคนเคฐ เค्เคทेเคค्เคฐ เคฎें เคกेเคाเคฌेเคธ เคा เคเคชเคฏोเค เคฌเคขเคคा เคा เคฐเคนा เคนै। เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคธे เคเคธ เคนเคฐ เคीเค เคा เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคฐเคा เคा เคธเคเคคा เคนै เคो เคिเคธी เคต्เคฏเค्เคคि เคฏा เคธंเคเค เคจ เคे เคฒिเค เคฎเคนเคค्เคตเคชूเคฐ्เคฃ เคนोเคคी เคนैं।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคिเคธी เคญी เคต्เคฏเค्เคคि เคฏा เคเคค्เคชाเคฆ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคाเคจเคाเคฐी เคเคฐ เคธเคฎ्เคฌเคจ्เคงिเคค เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคคेเคी เคธे เคोเคเคจे เคฎें เคธเคนเคฏोเค เคเคฐเคคा เคนै เคो เคเคจ्เคนें เคाเคฎ เคฎें เค
เคงिเค เคช्เคฐเคญाเคตी เคฌเคจाเคคा เคนै।
เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคธाเคฎाเคจ्เคฏ เคเคชเคฏोเค เคจिเคฎ्เคจ เคนैं:
เคเคฐเค्เคทเคฃ เคช्เคฐเคฃाเคฒिเคฏाँ (Reservation Systems)
เคตिเคญिเคจ्เคจ เคเคฐเค्เคทเคฃ เคช्เคฐเคฃाเคฒिเคฏाँ เคाเคนे เคตเคน เคเคฏเคฐ เคिเคเค, เคฐेเคฒเคตे เคिเคเค เคฏा เคฌเคธ เคिเคเค เคฌुเคिंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เคนो เคธเคญी เคฎें เคฏाเคค्เคฐा เคเคฐเคจे เคे เคฒिเค เคिเคเค เคฌुเคिंเค เคे เคฒिเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคฏाเคค्เคฐा เคा เคธ्เคฅाเคจ, เคाเคฒी เคธीเค เคी เคाเคจเคाเคฐी, เคเคฏเคฐเคตेเค / เค्เคฐेเคจ / เคฌเคธ เคी เคเคชเคฒเคฌ्เคงเคคा เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคช्เคฐเคฏोเค เคธे เคเค เคเค เคนी เค्เคฒिเค เคฎें เคช्เคฐाเคช्เคค เคी เคा เคธเคเคคी เคนै।
เคเคจเคฒाเคเคจ เคिเคเค เคฌुเคिंเค เคธिเคธ्เคเคฎ เคฎें เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคฏूเคเคฐ เคो เคคेเคी เคธे เคिเคเค เคฌुเค เคเคฐเคจे เคฎें เคธเคนाเคฏเคคा เคเคฐเคคा เคนै।
เคฌैंเคिंเค เคเคตं เคซाเคเคจेंเคธ (Banking & Finance)
เคชूเคฐी เคฆुเคจिเคฏा เคฎें เคฐोเคाเคจा เคฌैंเคों เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคเคฐोเฅों-เค
เคฐเคฌों เคฒेเคจ-เคฆेเคจ เคिเค เคाเคคे เคนैं, เคเค เคฏเคน เคाเคฐ्เคฏ เคฌिเคจा เคฌैंเค เคाเค เคญी เคนो เคाเคคा เคนै। เคฌैंเคिंเค เคเคคเคจी เคเคธाเคจ เคนो เคเค เคนै เคि เคเคฐ เคฌैเค े เคนी เคฌैंเคों เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคชैเคธा เคญेเค เคฏा เคช्เคฐाเคช्เคค เคเคฐ เคธเคเคคे เคนैं। เคฏเคน เคธเคฌ เคธिเคฐ्เคซ เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคช्เคฐเคฏोเค เคे เคाเคฐเคฃ เคนी เคธंเคญเคต เคนो เคธเคा เคนै เคो เคธเคญी เคฌैंเค เคฒेเคจเคฆेเคจ เคा เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคเคฐเคคा เคนै। เคฌैंเค เค्เคฐाเคนเค เคी เคाเคจเคाเคฐी, เคเคธเคी เคเคคिเคตिเคงिเคฏों เคैเคธे เคญुเคเคคाเคจ, เคเคฎा, เคเคฃ เคเคฆि เคे เคฒिเค เคกेเคाเคฌेเคธ เคा เคเคชเคฏोเค เคเคฐเคคा เคนै।
เคซाเคเคจेंเคธ เคे เค्เคทेเคค्เคฐ เคैเคธे เคตिเคค्เคค, เคธ्เคॉเค, เคฎ्เคฏूเค्เคฏूเค
เคฒ เคซंเคก्เคธ เคเคฐ เคฌॉเคจ्เคก เคैเคธे เคตिเคค्เคคीเคฏ เคธाเคงเคจों เคे เคธ्เคॉเค, เคฌिเค्เคฐी เคเคฐ เคเคฐीเคฆ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคाเคจเคाเคฐी เคเคตं เคฒेเคจเคฆेเคจ เคे เคฒिเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคช्เคฐเคฏोเค เคिเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै।
เคฎाเคจเคต เคธंเคธाเคงเคจ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ (Human Resource Management)
เคถाเคธเคीเคฏ เคเคตं เคช्เคฐाเคเคตेเค เคธेเค्เคเคฐ เคฎें เคเค เคเคฐ्เคฎเคाเคฐी เคाเคฎ เคเคฐเคคे เคนैं। เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคช्เคฐเคฏोเค เคธे เคเคจ เคธเคญी เคเคฐ्เคฎเคाเคฐिเคฏों เคा เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ, เคฎाเคจเคต เคธंเคธाเคงเคจ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคตिเคญाเค เคฆ्เคตाเคฐा เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคช्เคฐเคฏोเค เคธे เคिเคฏा เคाเคคा เคนै। เคกीเคฌीเคเคฎเคเคธ เคे เคฎाเคง्เคฏเคฎ เคธे เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคเคฐ्เคฎเคाเคฐी เคे เคตेเคคเคจ, เคैเค्เคธ, เคाเคฐ्เคฏ, เคชเคฆोเคจ्เคจเคคि เคเคฆि เคा เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคฐเคा เคाเคคा เคนै।
เคชुเคธ्เคคเคाเคฒเคฏ เคช्เคฐเคฌंเคงเคจ เคช्เคฐเคฃाเคฒी (Library Management System)
เคिเคธी เคญी เคชुเคธ्เคคเคाเคฒเคฏ เคฎें เคนเคाเคฐों-เคฒाเคों เคिเคคाเคฌें, เคชเคค्เคฐ-เคชเคค्เคฐिเคाเคँ เคเคฆि เคนोเคคी เคนैं เคเคธเคฒिเค เคธเคญी เคชुเคธ्เคคเคों เคा เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคเค เคॉเคชी เคฏा เคฐเคिเคธ्เคเคฐ เคฎें เคฐเคเคจा เคฌเคนुเคค เคฎुเคถ्เคिเคฒ เคนै। เคเคธเคฒिเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐ เคชुเคธ्เคคเค เคा เคจाเคฎ, เคฒेเคเค เคเคฐ เคชुเคธ्เคคเค เคी เคเคชเคฒเคฌ्เคงเคคा,เคชुเคธ्เคคเค เคाเคฐी เคเคฐเคจे เคी เคคाเคฐीเค, เคเคตं เค เคจ्เคฏ เคธंเคฌंเคงिเคค เคธเคญी เคธूเคเคจाเคं เคो เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เคธเคนाเคฏเคคा เคธे เคฐเคा เคाเคคा เคนै। เคिเคธी เคญी เคाเคจเคाเคฐी เค เคฅเคตा เคฐिเคॉเคฐ्เคกे เคो เคเคธाเคจी เคธे เคช्เคฐाเคช्เคค เคญी เคिเคฏा เคा เคธเคเคคा เคนै।
เคฆूเคฐเคธंเคाเคฐ (Tele Communication)
เคोเค เคญी เคेเคฒीเคเคฎ्เคฏुเคจिเคेเคถเคจ เคंเคชเคจी เคฌिเคจा เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เค เคชเคจे เคฌिเคเคจेเคธ เคे เคฌाเคฐे เคฎें เคธोเค เคญी เคจเคนीं เคธเคเคคी। เคเคจ เคंเคชเคจिเคฏों เคे เคฒिเค เค्เคฐाเคนเค เคी เคाเคจเคाเคฐी, เคॉเคฒ เคตिเคตเคฐเคฃ เคเคฐ เคช्เคฐीเคชेเคก เคเคตं เคชोเคธ्เคเคชेเคก เคฌिเคฒों เคी เคाเคจเคाเคฐी เคे เคฒिเค เคกीเคฌीเคเคฎเคเคธ เคเคตเคถ्เคฏเค เคนै।
เคต्เคฏाเคชाเคฐ (Business)
เคต्เคฏाเคชाเคฐ เคฎें เค्เคฐाเคนเค เคी เคाเคจเคाเคฐी, เคเคค्เคชाเคฆเคจ เคाเคจเคाเคฐी เคเคฐ เคฌिเคฒ เคा เคตिเคตเคฐเคฃ เคเคฆि เคाเคฐ्เคฏो เคे เคฒिเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคธुเคตिเคงाเคเคจเค เคนै। เคเคธเคे เคธाเคฅ เคนी เคธ्เคॉเค เคเคตं เคเคจ्เคตेंเค्เคฐी, เคैเค्เคธ, เคเคงाเคฐ เคฒेเคจ เคฆेเคจ เคเคฆि เคे เคฒिเค เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เคเคชเคฏोเคिเคคा เคธเคฐ्เคตเคฎाเคจ्เคฏ เคนै।
เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคเคฆ्เคฏोเค (Manufacturing Sector)
เคฎैเคจ्เคฏुเคซैเค्เคเคฐिंเค เคธेเค्เคเคฐ เคฎें เคिเคธी เคญी เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคเคाเค, เคोเคฆाเคฎ เคฏा เคตिเคคเคฐเคฃ เคेंเคฆ्เคฐ เคे เคช्เคฐเคค्เคฏेเค เคเคเคเคฎ เคे เคฐिเคॉเคฐ्เคก เคी เคाเคจเคाเคฐी เคे เคกेเคाเคฌेเคธ เคी เคเคตเคถ्เคฏเคเคคा เคนोเคคी เคนै। เคจिเคฐ्เคฎाเคฃ เคी เคाเคจे เคตाเคฒी เคธाเคฎเค्เคฐी, เคตिเคคเคฐเคฃ เคฆ्เคตाเคฐा เคเคชूเคฐ्เคคि เคी เคाเคจे เคตाเคฒी เคธाเคฎเค्เคฐी, เคธेเคฒ्เคธ เคเคฆि เคे เคฒिเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เค เคคि เคเคตเคถ्เคฏเค เคนोเคคा เคนै।
เคธोเคถเคฒ เคจेเคเคตเคฐ्เค เคตेเคฌเคธाเคเค (Social Network Website)
เคนเคฎ เคธเคญी เค เคชเคจे เคตिเคाเคฐ เคธाเคा เคเคฐเคจे เคเคฐ เค เคชเคจे เคฆोเคธ्เคคों เคธे เคुเคก़เคจे เคे เคฒिเค เคธोเคถเคฒ เคฎीเคกिเคฏा เคตेเคฌเคธाเคเค เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐเคคे เคนैं। เคซेเคธเคฌुเค, เค्เคตिเคเคฐ, Pinterest เคैเคธे เคเค เคธोเคถเคฒ เคฎीเคกिเคฏा เค เคाเคंเค्เคธ เคे เคฒिเค เคฐोเคाเคจा เคฒाเคों เคฏूเคเคฐ्เคธ เคธाเคเคจ เค เคช เคเคฐเคคे เคนैं। เคฒेเคिเคจ เคฏूเคเคฐ्เคธ เคी เคธाเคฐी เคाเคจเคाเคฐी เคैเคธे เคธ्เคोเคฐ เคी เคाเคคी เคนै เคเคฐ เคฏूเคเคฐ เคเค-เคฆूเคธเคฐे เคธे เคैเคธे เคुเคก़ เคชाเคคे เคนैं, เคฏเคน เคธเคฌ เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคे เคाเคฐเคฃ เคธंเคญเคต เคนोเคคा เคนै।
เค เคॉเคฎเคฐ्เคธ / เคเคจเคฒाเคเคจ เคเคฐीเคฆाเคฐी (E-Commerce / Online Shopping)
เค เคॉเคฎเคฐ्เคธ / เคเคจเคฒाเคเคจ เคถॉเคชिंเค เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคเคฐ เคนเคฐ เคोเค เคธुเคตिเคงाเคเคจเค เคฐूเคช เคธे เคเคฐ เคธे เคนी เคเคฐीเคฆाเคฐी เคเคฐ เคธเคเคคा เคนै। เคเคจเคฒाเคเคจ เคถॉเคชिंเค เคธाเคเค เคฆ्เคตाเคฐा เคเคจ เคธเคญी เคเคค्เคชाเคฆों เคो เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคी เคฎเคฆเคฆ เคธे เคนी เคตेเคฌเคธाเคเค เคชเคฐ เคกिเคธ्เคช्เคฒे เคिเคฏा เคाเคคा เคนै เคเคตं เคฌेเคा เคाเคคा เคนै। เคเคฐीเคฆाเคฐी เคी เคाเคจเคाเคฐी, เคฌिเคฒ เคเคฐ เคญुเคเคคाเคจ, เคฏे เคธเคญी DBMS เคी เคฎเคฆเคฆ เคธे เคिเค เคाเคคे เคนैं।
เคถिเค्เคทा เค्เคทेเคค्เคฐ (Education Sector)
เคตเคฐ्เคคเคฎाเคจ เคฎें เคธ्เคूเคฒों, เคॉเคฒेเคों, เคตिเคถ्เคตिเคฆ्เคฏाเคฒเคฏों เคเคฆि เคฎें เคช्เคฐเคตेเคถ, เคชเคฐीเค्เคทा, เคฎूเคฒ्เคฏांเคเคจ เคเคฆि เคे เคฒिเค เคฐिเคฒेเคถเคจเคฒ เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (RDBMS) เคा เคช्เคฐเคฏोเค เคिเคฏा เคा เคฐเคนा เคนै। เคกेเคाเคฌेเคธ เคे เคช्เคฐเคฏोเค เคธे เคाเคค्เคฐों เคे เคช्เคฐเคตेเคถ เคฐिเคॉเคฐ्เคก, เคเคจเคी เคชเคฐीเค्เคทा เคเคตं เคฎूเคฒ्เคฏांเคเคจ เคเคฆि เคाเคฐ्เคฏों เคो เคธुเคตिเคงाเคเคจเค เคฐूเคช เคธे เคถीเค्เคฐเคคाเคชूเคฐ्เคตเค เคिเคฏा เคाเคคा เคนै।
เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ / SQL ONLINE MCQ TEST SERIES
เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ / เคเคฎ เคเคธ เคเค्เคธेเคธ เคเคจเคฒाเคเคจ เคेเคธ्เค เคธीเคฐीเค
เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ (DBMS/MS-Access) เคเคจเคฒाเคเคจ เคेเคธ्เค เคธीเคฐीเค เคเคชเคी เคธुเคตिเคงा เคे เคฒिเค เคชूเคฐी เคคเคฐเคน เคธे เคฎुเคซ्เคค เคนै। เคोเคชा-เคाเคเคก เคธเคญी เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคตिเคทเคฏों เคंเคช्เคฏूเคเคฐ เคซंเคกाเคฎेंเคเคฒ, เคเคชเคฐेเคिंเค เคธिเคธ्เคเคฎ, เคเคฎเคเคธ-เคเคซिเคธ, เคกेเคाเคฌेเคธ เคฎैเคจेเคเคฎेंเค เคธिเคธ्เคเคฎ, เคंเคเคฐเคจेเค เคเคฐ เคเคเคीเคเคฎเคเคฒ, เคाเคตा เคธ्เค्เคฐिเคช्เค, เคช्เคฐोเค्เคฐाเคฎिंเค เคตिเคฅ เคตीเคฌीเค, เค
เคाเคंเคिंเค เคธॉเคซ्เคเคตेเคฏเคฐ, เคैเคฒी, เคंเคเคฐเคจेเค เคเคฐ เค เคॉเคฎเคฐ्เคธ เคे เคเคจเคฒाเคเคจ เคेเคธ्เค เคธीเคฐीเค เคเคชเคฒเคฌ्เคง เคเคฐाเคคा เคนै।
COPA-Guide
provides free online tutorials, notes, pdf books in Hindi for Computer
Fundamental, Operating
System, MS-Office, Database
Management System, Internet
& HTML, Java
Script, VBA, Accounting
Software, Tally, Internet
and E commerce. || Theory ||
Practicals
|| Video Tutorials
|| Online Test Series ||
Tags : What is RDBMS? Relational Database Management System. Introduction to RDBMS-SQL. What is RDBMS Hindi Tutorials. Creating database in SQL. How to create table in SQL? Database Records, Fields, Table. Relational Database Management System. What is RDBMS and how does it work? why use RDBMS? RDBMS concepts, features, components, examples. RDBMS vs DBMS, Why use RDBMS? Learn RDBMS in Hindi PDF RDBMS Hindi Tutorials.