Header Navigation

COPAGuide
.COM
Gateway to Computer Learning

Computer Hindi Notes | Types of Office Software Programs

Explain Various Type of Office Software Programs

(Learn about What is an office software? What is Office Software used for? Different Office Software Programs. Office Software Hindi Notes. Types of Office Program? MS-Office, Open Office Google G-Suite Apple iWork, Libre Office. MS-Office Hindi Notes for ITI COPA, CCA, DCA, BCA, PGDCA, NIELT CCC, O, A, B-Level, Govt. Job Preparation and Competitive Exams.)

рдСрдлिрд╕ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХे рдк्рд░рдХाрд░

рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХो 20 рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдЖрд╡िрд╖्рдХाрд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ों рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдоें рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рд╡ृрдж्рдзि рд╣ुрдИ рд╣ै рдФрд░ рдХंрдк्рдпूрдЯिंрдЧ рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдирдИ рдЦोрдЬ рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ैं। рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдРрд╕े рдХрдИ рдХाрд░्рдп рдЬो рдкрд╣рд▓े рдХрдаिрди рдоाрдиे рдЬाрддे рдеे, рдЕрдм рдмрд╕ рдХुрдЫ рд╣ी рдХ्рд▓िрдХों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдХिрдП рдЬाрдиे рд▓рдЧे рд╣ैं। рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдХाрд░्рдпों рдХो рдЬिрди рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╢ीрдШ्рд░ рдкूрд░ा рдХिрдпा рдЬाрдиा рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдиे рд╕ंрднрд╡ рдмрдиाрдпा рд╣ै।

рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░, рдЬिрд╕े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдСрдлिрд╕ рд╕ूрдЯ (Office Suite) рдпा рдСрдлिрд╕ рдкैрдХेрдЬ (Office Package) рдпा рдСрдлिрд╕ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ (Office Software) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдПрдХ рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рд╣ै рдЬिрд╕े рдСрдлिрд╕ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХाрд░्рдпों рдХो рдЖрд╕ाрди рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╣рдо рдмрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдбेрдЯा рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди (Data Management) рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХुрдЫ рд╣ी рд╕ेрдХंрдб рдоें рдХрдИ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдСрдкрд░ेрд╢рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

 Office Software Programs in Hindi

рдСрдлिрд╕ рдкैрдХेрдЬ (Office Package) рдЕрдерд╡ा рдСрдлिрд╕ рд╕ूрдЯ (Office Suite) рдХрдИ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрддे рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рдХी рдЬрд░ूрд░рддों рдХे рд▓िрдП рд╕рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕рдоाрдзाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдХुрдЫ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдЬैрд╕े рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░, рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ, рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди, рдбेрдЯाрдмेрд╕ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░, рдИрдоेрд▓ рдХ्рд▓ाрдЗंрдЯ्рд╕ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди рдк्рд░ोрдЧाрдо्рд╕ рдоें рдХ्рд░ॉрд╕-рд▓िंрдХिंрдЧ рдФрд░ рд╢ेрдпрд░िंрдЧ рдХ्рд╖рдорддाрдПं рд╣ोрддी рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрди्рд╣ें рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдк्рд▓ेрдЯрдлाрд░्рдо рдкрд░ рднी рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдпрд╣ी рдХ्рд╖рдорддा рдЗрди्рд╣ें рдЗрддрдиा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рдХुрд╢рд▓ рдмрдиाрддी рд╣ैं।
рдСрдлिрд╕ рдкैрдХेрдЬ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдиिрдо्рдиाрдиुрд╕ाрд░ рд╣ैं:-
  ⇒  рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ (Word Processor)
  ⇒  рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ (Spreadsheet) рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕
  ⇒  рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо (Presentation Programs)
  ⇒  рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕

рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдПрдХ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рд╣ै рдЬैрд╕े рдХि Microsoft Word, Writer, iWork Pages, Google Docs рдЖрджि рдЬो рдЖрдкрдХो рдкिрдХ्рдЪрд░्рд╕, рд╣ाрдЗрдкрд░рд▓िंрдХ рдФрд░ рдЧ्рд░ाрдлिрдХ्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ рдмрдиाрдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдкрдХो рд▓ेрдЖрдЙрдЯ, рдлोंрдЯ, рдЖрдХाрд░ рдЖрджि рдХो рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдк्рд░рдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рдкूрд░्рдг рд╕्рд╡рддंрдд्рд░рддा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ैं, рдбाрдХ्рдпूрдоेंрдЯ्рд╕ рдоें рд╕्рдкेрд▓िंрдЧ рдПрд╡ं рдЧ्рд░ाрдорд░ рдХी рдЧрд▓рддिрдпों рдХो рдаीрдХ рдХрд░рдиे рдоें рдЖрдкрдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЖрдкрдХो рд╢рдм्рджрдХोрд╢ (Dictionary) рдФрд░ рдеिрд╕ॉрд░рд╕ (Thesarus) рд╕े рд╕ुрдЭाрд╡ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдкрдХो рдХрдИ рдк्рд▓ेрдЯрдлाрд░्рдоों рдоें рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрд╡ं рдХрдИ рдк्рд░ाрд░ूрдкों (Format) рдоें рд╕ेрд╡ рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддा рд╣ै।

рдЙрди्рдирдд рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें рдПрдХ рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ рдХो рд╕ंрдкाрджिрдд рдХрд░рдиे рдоें рдХрдИ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХी рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЯेрдмрд▓ рдмрдиाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं, рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ рдХे рд▓िрдП рдХрдг्рдЯ्рд░ोрд▓ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рд▓ेрдЦрдХों (Writers), рд╕ंрдкाрджрдХों (Editors), рдСрдлिрд╕ рд╕्рдЯाрдл рдПрд╡ं рдЫाрдд्рд░ों рдХो рдЙрдирдХे рд░ोрдЬрдорд░्рд░ा рдХे рдХाрдоों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ (Spreadsheet) рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдмुрдж्рдзिрдоाрди рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рд╣рдЬाрд░ों рд░ो рдФрд░ рдХॉрд▓рдо рдХे рд╕ाрде рдХрдИ рд╢ीрдЯ рд╣ोрддी рд╣ैं। рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХिрд╕ी рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рдХो рд╕ाрд░рдгीрдмрдж्рдз рдк्рд░ाрд░ूрдк (Tabular Format) рдоें рдбेрдЯा рд░िрдХॉрд░्рдб рдХрд░рдиे рдФрд░ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рдХрд░рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрди рд╕्рдк्рд░ैрдбрд╢ीрдЯ्рд╕ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдоें рдл़ाрд░्рдоुрд▓ों рдПрд╡ं рдлंрдХ्рд╢рди рдХे рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕े рдЧрдгрдиाрдУं (Calculation) рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдоें рдХेрд╡рд▓ рдбेрдЯा рджрд░्рдЬ (Data Entry) рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрдкрдиे рдЙрдд्рддрд░ рдЙрд╕ рдлॉрд░्рдоूрд▓े рдХा рдЪрдпрди рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рдЖрдк рд▓ाрдЧू рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рд╕्рдк्рд░ैрдбрд╢ीрдЯ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं (User) рдХो рдЕрдкрдиे рдл़ंрдХ्рд╢ंрд╕ рджрд░्рдЬ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдирдП рдл़ाрд░्рдоूрд▓े рдмрдиाрдиे рдХी рднी рд╕ुрд╡िрдзाрдПँ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрддे рд╣ैं।

рдЗрди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдоें рдбेрдЯा рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдЧ्рд░ाрдл़ рдФрд░ рдЪाрд░्рдЯ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рд░िрдкोрд░्рдЯ рднी рддैрдпाрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдПрдХ рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддाрдУं рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ै рдЬो рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рдСрдлिрд╕ / рдЖрд░्рдЧेрдиाрдИрдЬेрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рдмрдиाрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдбेрдЯा рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдХों (Data Analyst) рдФрд░ рдПрдХाрдЙंрдЯेंрдЯ (Accountants) рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै। рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं Microsoft Excel, Calc, Google Sheets рдФрд░ iWork Number рдЖрджि।

рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ (Presentation Programs) рдЖрдкрдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рдЕрдзिрдХ рд╕рд╣рдЬ рдФрд░ рд╕ुрд░ुрдЪिрдкूрд░्рдг рддрд░ीрдХे рд╕े рдкेрд╢ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдбिрдЬ़ाрдЗрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдоें рд╕्рд▓ाрдЗрдб рдХे рд▓िрдП рд▓ेрдЖрдЙрдЯ рджिрдП рдЧрдП рд╣ैं рдЬिрдирдоें рдЖрдк рдЙрди рд╕ूрдЪрдиाрдУं рдХो рднрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें рдЖрдк рдЪिрдд्рд░, рдЧ्рд░ाрдл़ рдФрд░ рдПрдиिрдоेрд╢рди рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдЫाрдд्рд░ों рдХो рд╕ीрдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдк्рд░рднाрд╡ी рд╡िрдЬुрдЕрд▓ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдмрд╣ुрдд рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै। рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдХो рдСрдбिрдпो рдХ्рд▓िрдкिंрдЧ рдФрд░ рдл्рд▓ैрд╢ рдПрдиिрдоेрд╢рди рдХे рд╕ाрде рднी рд▓ोрдб рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЬрдм рдХोрдИ рдк्рд░рд╕्рддुрддि рдЗंрдЯрд░ैрдХ्рдЯिрд╡ рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рджाрдп рдХी рдЧрдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рдЗрдлेрдХ्рдЯिрд╡ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░ोрдЬेрдХ्рдЯ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ैं Microsoft PowerPoint, Open Office Impression, Google Slides рдЖрджि।

рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХे рдЕрди्рдп рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдЬैрд╕े рдИрдоेрд▓ рдХ्рд▓ाрдЗंрдЯ, рдбेрд╕्рдХрдЯॉрдк рдкрдм्рд▓िрд╢िंрдЧ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╕ूрдЪрдиा рдк्рд░рдмंрдзрдХ (Personal Information  Manager) рдЖрджि рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп рдпा рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдИрдоेрд▓ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдИрдоेрд▓ рднेрдЬрдиे рдФрд░ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдбेрд╕्рдХрдЯॉрдк рдкрдм्рд▓िрд╢िंрдЧ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрд╕ी рднी рдкрдм्рд▓िрд╢िंрдЧ рд╡рд░्рдХ рдЬैрд╕े рдХि рдм्рд░ोрд╢рд░, рдкेрдо्рдк्рд▓ेрдЯ्рд╕, рдЧ्рд░ीрдЯिंрдЧ рдХाрд░्рдб рдЖрджि рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЗрдирдлाрд░्рдоेрд╢рди рдоेрдиेрдЬрд░ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХांрдЯेрдХ्рдЯ рд▓िрд╕्рдЯ, рдХैрд▓ेंрдбрд░, рдоीрдЯिंрдЧ्рд╕ рдПрд╡ं рдЕрдкॉрдЗंрдЯрдоेंрдЯ्рд╕ рдХी рдЬाрдирдХाрд░ी рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 

рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдХрдИ рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрди рдХाрд░्рдпों рдХो рд╕ुрдЧрдорддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдПрд╡ं рд╢ीрдШ्рд░рддा рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рдХрдо्рдкрдиी рдж्рд╡ाрд░ा рдЗрди рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдХो рдбिрдЬाрдИрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рд╕ाрде рд╣ी рдУрдкрди рд╕ोрд░्рд╕ рдиेрдЯрд╡рд░्рдХ рдкрд░ рднी рдЕрдиेрдХ рдРрд╕े рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпों рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдкूрд░्рдг рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдиिрдо्рдиाрдиुрд╕ाрд░ рд╣ैं :-
  ⇒  рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ (Microsoft Office)
  ⇒  рдУрдкрди рдСрдлिрд╕ (Open Office)
  ⇒  рдЧूрдЧрд▓ рдЬी рд╕ुрдЗрдЯ (G Suite)
  ⇒  рдЖрдИ рд╡рд░्рдХ (iWork)
  ⇒  рд▓िрдм्рд░े рдСрдлिрд╕ (Libre Office)

рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ (Microsoft Office) рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें 500 рдоिрд▓िрдпрди рд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддाрдУं рдХे рд╕ाрде рд╕рдмрд╕े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯिрд╡िрдЯी рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрднिрди्рди рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдЬैрд╕े рдХि рд╡िंрдбोрдЬ рдФрд░ рдоैрдХ рджोрдиों рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдХे рд╕ाрде рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдСрдлिрд╕ рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рд╡рд░्рдб, рдПрдХ्рд╕ेрд▓, рдкॉрд╡рд░рдкॉрдЗंрдЯ рдФрд░ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ рд╣ैं। рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдоें рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдХे рд▓िрдП рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рд╡рд░्рдб (MS-Word), рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдоें рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ  рдПрдХ्рд╕ेрд▓ (Microsoft Excel), рдЗंрдЯрд░ैрдХ्рдЯिрд╡ рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдкॉрд╡рд░рдкॉрдЗंрдЯ (Microsoft PowerPoint), рдИрдоेрд▓ рдФрд░ рдХैрд▓ेंрдбрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХे рд▓िрдП рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдЖрдЙрдЯрд▓ुрдХ (Microsoft Outlook) рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдоें рдбेрдЯाрдмेрд╕ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ  рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХे рд░ूрдк рдоें Microsoft Access,  рдФрд░ рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рд▓िрдП рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо Microsoft OneNote рд╣ै। рдЗрди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдХी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдиे рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдпाрд▓рдп рд╕ंрдЪाрд▓рди рдХो рдмрд╣ुрдд рдЖрд╕ाрди рдмрдиा рджिрдпा рд╣ै।

MS Office Programs in Hindi

рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдкूрд░्рдгрддрдпा рд╡्рдпाрд╡рд╕ाрдпिрдХ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╣ै рдЬिрд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै।  рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдЬाрд░ी рд╣ो рдЪुрдХे рд╣ै рд▓ेрдХिрди рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े Office 97, Office 2000, Office XP, Office 2007, Office 2010, Office 2013, Office 2016, Office 2018 рдПрд╡ं рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдСрдлिрд╕ рдХा Office 2019 рдЖрдзुрдиिрдХрддрдо рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╣ै। рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдХा рдСрдлिрд╕ 365 рдиॉрди-рдкीрд╕ी, рдХ्рд▓ाрдЙрдб рдЖрдзाрд░िрдд рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдЖрдкрдХो рдлोрди, рдЯैрдмрд▓ेрдЯ рдФрд░ рдЖрдИрдкैрдб рдоें рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХो рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдЕрдиुрдорддि рджेрддा рд╣ै। 

рдУрдкрди рдСрдлिрд╕ (OpenOffice) рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ, рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ, рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди, рдЧ्рд░ाрдлिрдХ्рд╕, рдбेрдЯाрдмेрд╕ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо्рд╕ рдХे рд╕ाрде рдПрдХ рдЕрдЧ्рд░рдгी рдУрдкрди-рд╕ोрд░्рд╕ рдСрдлिрд╕ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░ рд╕ूрдЯ рд╣ै। рдпрд╣ рдХрдИ рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै рдФрд░ рд╕рднी рд╕ाрдоाрди्рдп рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЖрдкрдХे рд╕рднी рдбेрдЯा рдХो рд╕्рдЯैрдг्рдбрд░्рдб рдлॉрд░्рдоेрдЯ рдоें рд╕ेрд╡ рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ाрдоाрди्рдп рдСрдлिрд╕ рд╕ॉрдл़्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдкैрдХेрдЬों рдХी рдл़ाрдЗрд▓ों рдХो рднी рдПрдХ्рд╕ेрд╕ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рднी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд▓िрдП рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдоुрдл्рдд рдоें рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдФрд░ рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। OpenOffice рд╕ीрдЦрдиा рдЖрд╕ाрди рд╣ै, рдФрд░ рдпрджि рдЖрдк рдкрд╣рд▓े рд╕े рд╣ी рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдСрдлिрд╕ рд╕ॉрдл़्рдЯрд╡ेрдпрд░ рдкैрдХेрдЬ рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдЖрдк рд╕ीрдзे OpenOffice рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рдкाрдПँрдЧे।  рд╡рд░्рддрдоाрди рдоें рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рдУрдкрди рд╕ोрд░्рд╕ рдкैрдХेрдЬ Apache OpenOffice рдХो рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдЬो рдХि рдХिрд╕ी рднी рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рд╢ुрд▓्рдХ рд╕े рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдоुрдХ्рдд рд╣ै।

What is Open Office in Hindi

OpenOffice рдХो Apache 2.0 рд▓ाрдЗрд╕ेंрд╕ рдХे рддрд╣рдд рдЬाрд░ी рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдорддрд▓рдм рд╣ै рдХि рдЖрдк рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рднी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं - рдШрд░ेрд▓ू, рд╡ाрдгिрдЬ्рдпिрдХ, рд╢ैрдХ्рд╖िрдХ, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди। рдЖрдк рдЗрд╕े рдЬिрддрдиे рдЪाрд╣ें рдЙрддрдиे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдкैрдХेрдЬ рдХी рдХॉрдкी рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдкрд░िрд╡ाрд░, рджोрд╕्рддों, рдЫाрдд्рд░ों, рдХрд░्рдордЪाрд░िрдпों рдХो рднी рдк्рд░рджाрдп рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। OpenOffice рдоें рдПрдХ рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдХे рд░ूрдк рдоें Writer, рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рдХे рд▓िрдП Calc, рдПрдХ рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди рдХे рд▓िрдП Impression (рдЗंрдк्рд░ेрд╢рди), рдПрдХ рдб्рд░ाрдЗंрдЧ рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди - рдб्рд░ा (Draw), рдПрдХ рдлॉрд░्рдоूрд▓ा рдПрдбिрдЯрд░ - Math, рдФрд░ рдПрдХ рдбेрдЯाрдмेрд╕ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди - Base рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै। рдУрдкрди рдСрдлिрд╕ рдХे рд░ूрдк рдоें рдЕрдкाрдЪे рдУрдкрди рдСрдлिрд╕ (Apache OpenOffice ) рдЕрдерд╡ा рд▓िрдм्рд░े рдСрдлिрд╕ (Libre Office) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। 

Working with G-Suite

Google рдХा Google Docs рдпा G Suite рдПрдХ рдРрд╕ा рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди рд╕ूрдЯ рд╣ै рдЬो рдЖрдкрдХो рдСрдирд▓ाрдЗрди рдСрдлिрд╕ рд╡рд░्рдХ рдХो рдХрд░рдиे рдХी рд╕ुрд╡िрдзा рджेрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ рдХрдо्рдкрд▓ीрдЯ рдСрдлिрд╕ рдкैрдХेрдЬ рд╣ै рдЬिрд╕рдоे рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕िंрдЧ рдХे рд▓िрдП Docs, рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдХे рд▓िрдП Sheet рдФрд░ рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдХे рд▓िрдП Slide рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рд╣ै। рдпे рд╕рднी рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди Google рдб्рд░ाрдЗрд╡ рдХे рд╕ाрде рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдкैрдХेрдЬ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд▓ाрдн рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЖрдкрдХो рдЗрди рд╕рднी рдПрдк्рд▓ीрдХेрд╢рди рдХे рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ Google рдЕрдХाрдЙंрдЯ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрд╣ рдоुрдл़्рдд рдПрд╡ं рдСрдирд▓ाрдЗрди рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕े рдХрд╣ीं рд╕े рднी рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╢ेрдпрд░िंрдЧ рдЖрдк्рд╢рди рд╕े рдЖрдк рдЕрдкрдиे рдбाрдХ्рдпूрдоेंрдЯ्рд╕ рдпा рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдХो рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдХрд╣ीं рднी рд▓рдЧрднрдЧ рддुрд░ंрдд рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП рд╣рдоें рдирдпा рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдСрдирд▓ाрдЗрди / рдЗрди्рдЯрд░рдиेрдЯ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। 

рдЖрдИ рд╡рд░्рдХ (iWork), рдоाрдЗрдХ्рд░ोрд╕ॉрдл्рдЯ рдХे рдСрдлिрд╕ рдкैрдХेрдЬ рдХी рддрд░рд╣ рд╣ी Apple рдХंрдкрдиी рдХा рдк्рд░ोрдбрдХ्рдЯ рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдХ Apple рдХा рд╕्рд╡ाрдоिрдд्рд╡ рдЙрдд्рдкाрдж рд╣ै рдЬो рдХेрд╡рд▓ рдоैрдХ рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо рдоें рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। iWork рдПрдХ рдЖрд╕ाрди рдпूрдЬрд░ рдЗंрдЯрд░рдл़ेрд╕ рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╕िंрдкрд▓  рд╡рд░्рдб рдк्рд░ोрд╕ेрд╕рд░ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо Page рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдбॉрдХ्рдпूрдоेंрдЯ рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╕рднी рд▓ेрдЖрдЙрдЯ рдФрд░ рдлॉрд░्рдоेрдЯ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ैं। iWork рдоें рд╕्рдк्рд░ेрдбрд╢ीрдЯ рдХे рд▓िрдП Numbers рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें Excel рдХे рд╕рдоाрди рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдХे рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдк्рд░ेрдЬेंрдЯेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо iWork-KeyNote рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдмेрд╣рддрд░ рдбिрдЬाрдЗрди, рдПрдиिрдоेрд╢рди рдФрд░ рдСрдбिрдпो- рд╡ीрдбिрдпो рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдПрдк्рдкрд▓ рдХे рдоैрдХ рдбिрд╡ाрдЗрд╕ рдХे рд▓िрдП рдоुрдл्рдд рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрджि рдЖрдк рдПрдХ рдоैрдХ рдЙрдкрдпोрдЧрдХрд░्рддा рд╣ैं рдФрд░ рдЖрдкрдХी рдЬ़рд░ूрд░рддें рд╕ीрдоिрдд рд╣ैं, рддो iWork рдЖрдкрдХे рд▓िрдП рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।


Libre Open Office Introduction HIndi

рд▓िрдм्рд░े рдСрдлिрд╕ (Libre Office) рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдФрд░ рдУрдкрди-рд╕ोрд░्рд╕ рдПрдк्рд▓िрдХेрд╢рди рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рд╣ै। рдпрд╣ Microsoft Office рдХी рд╕рднी рдХाрд░्рдпрдХ्рд╖рдорддा рдХो рдХрд╡рд░ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХे рд╕ाрде OpenOffice рдХा рд╣ी рдПрдХ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рд╣ै। рд▓िрдм्рд░े рдСрдлिрд╕ 110 рд╕े рдЕрдзिрдХ рднाрд╖ाрдУं рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै рдФрд░ рдзीрд░े-рдзीрд░े рд▓ोрдХрдк्рд░िрдпрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рдПрдХ рдУрдкрди-рд╕ोрд░्рд╕ рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдо рд╣ोрдиे рдХे рдиाрддे, рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫे рдСрдлिрд╕ рдкैрдХेрдЬ рд╕ुрдЗрдЯ्рд╕ рдоें рд╕े рдПрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िंрдбोрдЬ, рдоैрдХ рдФрд░ рд▓िрдирдХ्рд╕ рдк्рд▓ेрдЯрдлाрд░्рдоों рдкрд░ рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдоें рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЗंрд╕्рдЯॉрд▓ेрд╢рди рдХे рдпूрдПрд╕рдмी рдл्рд▓ैрд╢ рдбिрд╕्рдХ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा рд╣ै।




Back to Contents





Tags - Computer Hindi Notes | Types of Office Software Programs Introduction to Office Package. What is Office Software? Different Types of Office Softwares. Recent Office Softwares, Currently in Use Office Programs. What is WordProcessor? Spreadsheet Programs Presentation Softwares. MicroSoft Office Introduction. Open Office Google Docs G-Suite Apple iWork, Libre Office. What are the various office softwares. MS-Office Programs.  Computer Hindi Notes. Computer Notes for Computer Fundamental, Operating System, MS-Office, Database Management System, Internet & HTML, Java Script, VBA, Accounting Software, Tally, Internet and E commerce, Computer Networking , Employability Skills. 
рдПрдо рдПрд╕ рдСрдлिрд╕ рд╣िंрджी рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдПрдо рдПрд╕ рд╡рд░्рдб / рдПрдо рдПрд╕ рдПрдХ्рд╕ेрд▓ / рдПрдо рдПрд╕ рдкॉрд╡рд░рдкॉрдЗंрдЯ рдХे рдиोрдЯ्рд╕ рд╣िंрджी рдоें рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрдП рдЬा рд░рд╣े рд╣ैं। рдПрдо рдПрд╕ рд╣िंрджी рдиोрдЯ्рд╕ рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╕ीрдЦрдиे рд╡ाрд▓ों рдПрд╡ं рдЬो рдЫाрдд्рд░ рд╡िрднिрди्рди рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдХोрд░्рд╕ рдЬैрд╕े CCA, DCA, BCA, PGDCA, ITI-COPA рдФрд░ рдк्рд░рддिрдпोрдЧी рдкрд░ीрдХ्рд╖ाрдУं рдХी рддैрдпाрд░ी рдХे рд▓िрдП рдмрд╣ुрдд рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ैं। рдПрдо рдПрд╕ рдСрдлिрд╕ рд╣िंрджी рдиोрдЯ्рд╕ рдЖрдкрдХी рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рд▓िрдП рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдоुрдл्рдд рд╣ै। рдПрдо рдПрд╕ рдСрдлिрд╕ рдХे рд╕рднी рдЯॉрдкिрдХ्рд╕ рдПрдо рдПрд╕ рд╡рд░्рдб / рдПрдХ्рд╕ेрд▓ / рдкॉрд╡рд░рдкॉрдЗंрдЯ рдХे рдл्рд░ी рдСрдирд▓ाрдЗрди рдиोрдЯ्рд╕ рд╕े рд╣िंрджी рдоें рдЖрдк рдЗрди рдЯॉрдкिрдХ्рд╕ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдкрд░ीрдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЕрдкрдиी рддैрдпाрд░ी рдХрд░ें। рдХोрдкा-рдЧाрдЗрдб рд╕рднी рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рд╡िрд╖рдпों рдХंрдк्рдпूрдЯрд░ рдлंрдбाрдоेंрдЯрд▓, рдСрдкрд░ेрдЯिंрдЧ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдПрдордПрд╕-рдСрдлिрд╕, рдбेрдЯाрдмेрд╕ рдоैрдиेрдЬрдоेंрдЯ рд╕िрд╕्рдЯрдо, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдПрдЪрдЯीрдПрдордПрд▓, рдЬाрд╡ा рд╕्рдХ्рд░िрдк्рдЯ, рдк्рд░ोрдЧ्рд░ाрдоिंрдЧ рд╡िрде рд╡ीрдмीрдП, рдЕрдХाрдЙंрдЯिंрдЧ рд╕ॉрдл्рдЯрд╡ेрдпрд░, рдЯैрд▓ी, рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рдИ рдХॉрдорд░्рд╕ рдХे рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЕрдз्рдпрдпрди рд╕ाрдордЧ्рд░ी  рдЖрдкрдХो рдЙрдкрд▓рдм्рдз рдХрд░ाрддा рд╣ै। рдПрдо рдПрд╕ рдСрдлिрд╕ рд╣िंрджी рдиोрдЯ्рд╕ рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдЖрдк рдиिрдо्рди рдЯॉрдкिрдХ्рд╕ рдХो рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдПрд╡ं рд╕рд░рд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं। 


||    Theory    ||    Practicals    ||    Video Tutorials    ||    Online Test Series   ||


Translate